Luuliyo

Sanadka soo socda ee 2009 bishiisa koowaad 20keeda ayaa ah maalin taariikhi ah marka loo eega jiritaanka dalka mareykanka ee 233 sano jirsanaya. Obama ayaa wuxuu noqonayaa qofkii ugu horeeyay ee madow ee loo dhaariyo aqalka cad, haduusan noqona Sarah Palin ayaa noqonaysa dumar tii ugu horeysay ee loo dhaariyo madexweyne ku xigeen.

Tani ayaa waxay soo ifbaxday kadib markii Obama oo ah madow loo caleemo saaray musharaxnimada xisbiga dimuqraadiga isla markaana 12 saacadood kadib uu si lama filaan ah musharaxa madexweyenimo ee xisbiga jamhuuriga John McCain uu maalinimadii jimcaha kaga dhawaaqay magaalda Dayton ee gobolka Ohio cida u noqonaysa madexweyne ku xigeen hadii uu ku guulaysto looltanka loogu jiro  aqalka cad ee dalka mareykanka.

Waxaan umalaynayaa in Mareykanka qarnigaan 21 naad uu aad ugu duwanyahay Mareykankii qarnigii 20aad ayaa waxaa sidaas tiri Candice Nelson oo ah madaxa jaamacadaha dawlada mareykanka fadhigeeduna yahay magaalada Washington. Waxay hadalkeeda sii raacisay in dadka laga tirada badanyahay amaba looyaqaan minoritiga hada la garwaaqsaday kaalintooda xataa haday noqon lahayd doorasho loo doorto jagada ugu sareysa waa madaxweyne iyo madexweyne kuxigeene.

Obama iyo Palin ayaa maslaxa siyaasadeed soo istaagay xili laga joogo kudhawaad labaatan sano oo kaliya markii dadka laga tirada badanyahay iyo dumarkuba ay ka dhexmuuqdeen maslaxa siyaasadeed ee heer degmo ama goboleed, ayadoo waliba hada lagu qiyaaso in dadka laga tirada badanyahay ee dalka mareykanka ay cagacagaynayaan 100million oo qof, taasoo u dhiganta sadex meelood meel shacabka mareykanka.

Codbixiyayaasha dalka mareykanka ayaa u dareeri doono goobaha codka laga dhiibto bisha Nov 4teeda si ay go’aan uga gaaraan cida badali doonta madexweynaha haatan George W. Bush iyo ku xigeenkiisa Dick Cheney.

Laga soo bilaaba sanadkii 1789 markii la caleemo saaray madexweynihii ugu horeeyay ee dalka mareykanka George Washington ilaa haatan oo uu xilka madexweynenimo uu hayo George W. Bush waxaa xilalka sare loo dooranayay oo kaliya raga  cadaanka ah.

Dumarka ayaa markii ugu horeysay loo ogolaaday in ay codeeyaan sanadkii 1920kii, halka dadka madow ay 1960 yeedii ay heleen xuquuda in ay si buuxda u codayn karaan. Waxaase xusid mudan in doorashadii ugu danbeysay ee dalka mareykanka ee dhacday sanadkii 2004ta ay wali jirtay arimo faro ku tiris ah oo dad madow lagu waxyeeleeyay goobo cod bixineed. Hadaan dib ugu laabto arimaha taariikhiga ah ee dhacay sanadyadii ugu danbeeyay ayaan ahayn oo kaliya kuwo ku kooban Obama iyo Palin ee waxaa sidoo kale jirtay in Nancy Pelosi oo katirsan xisbiga Dimuqradiga ay sanadkii 2007 bishiisii koowaad ay noqotay qofkii ugu horeyay ee dumara oo noqota  afhayeenka aqalka wakiilada ee dalka mareykanka.

Sidoo kale Senator Hillary Clinton oo looltan kharaar la gashay Senator Obama ayaa waxay noqotay qofkii ugu horeeyay ee dumara ee ay u codeeyaan in kabadan 18million oo qof isreebreebkii hore ee musharaxnimada xisbiga Dimuqradiga, taasoo  ay qarka u istaagtay in ay aqalka cad ka taliso.

 Congresska dalka Mareykanka ayaa 78 haweena ay kasoo galeen aqalka wakiilada sanadkii aanu ka soo gudubnay. Sidoo kale 16 ka mida Senatorada ayaa ah haween, halka isu gayn 42 kamida aqalka congresska ay yihiin madow.

Waxaa intaas dheer in xiliyadii danbe madexweyneyaasha Mareykanka qaarkood ay xilal muhiima u magacaabeen haween iyo madowba, waxaana ka mid ahaa Madeleine Albright iyo Colin Powel oo kala ahaa  dumar iyo madow kuwii ugu horeeyay ee xilalkaas loo magacaabo.

Haatan  waxaa jira 2 gudoomiye goboleed oo madow ah iyo 8 dumara marka loo eego 50 gobol oo uu Mareykanku ka koobanyahay.

Hadaba waxay dad badani oo dunida ku nooli is waydiinayaan ayaa ah ma Obamaa noqondoona madexweynihii ugu horeeyay ee madow ah mise Palin baa noqonaysa madexweyne ku xigeenkii ugu horeeyay ee dumara ah, waxaase taasi naga xigta oo kaliya 65 maalmood cida ka soo toosi doonta aqalka cad.